Renesans | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Renesans

Tren IX (Kupić by cię, Mądrości, za drogie pieniądze!...)

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

Tren IX” Jana Kochanowskiego różni się nieco od pozostałych utworów cyklu. Poeta nie poświecił go upamiętnieniu zmarłej córeczki. Nie oznacza to, że jego żal czy tęsknota za dziewczynką zostały zastąpione pogodzeniem się z boskimi wyrokami. Jest wręcz przeciwnie – renesansowy wieszcz bohaterką dzieła tworzy „Mądrość”, to do niej kieruje pozostające do tej pory, uniemożliwiające mu powrót do względnie normalnego życia pytania.

Jak niemal w każdym wierszu cyklu, także i ten utwór rozpoczyna apostrofa podkreślona wykrzyknikiem, nakreślająca tematykę liryku. Podmiot, którego kreacja zostaje sprowadzona przede wszystkim do funkcji filozofa-poety, zwraca się bezpośrednio do „mądrości”:
„Kupić by cię, mądrości, za drogie pieniądze!
     Która (jesli prawdziwie mienią) wszytki żądze,
Wszytki ludzkie frasunki umiesz wykorzenić”.


Zdaniem poety, mądrość jest jedną z najważniejszych wartości w życiu, posiada ogromne i liczne właściwości. Aby ją posiadać, byłby w stanie wydać na nią „drogie pieniądze”, ponieważ – jeśli wierzyć opowieściom ludzi – potrafi ona wszystkie „żądze” (pragnienia) oraz „frasunki” (zmartwienia) „wykorzenić”, czyli przegonić. Mądrość jest zatem z po trosze nie tylko mentorką, lecz również pocieszycielką. Niestety, nie można jej kupić, nie jest na sprzedaż.

W pierwszych trzech wersach trenu niektórzy badacze twórczości poety, np. Janusz Pelc dopatrują się odwołań do nauczycieli Jana z Czarnolasu, Cycerona, Horacego, Seneki i innych wyznawców doktryny stoickiej. To oni mogą być tymi, którzy „prawdziwie mienią”.

Kolejne wersy odnoszą się do ludzi, którzy współcześnie mówiąc „mają szczęście”:
„A człowieka tylko nie w anioła odmienić,
Który nie wie, co boleść, frasunku nie czuje,
     Złym przygodam nie podległ, strachom nie hołduje”.


Kochanowski uważa, że jedyną przeszkodą nie do pokonania dla mądrości jest zamiana człowieka w „anioła”, człowiek może jedynie stać się bliższy istocie niebiańskiej. Może to i dobrze, ponieważ taka metamorfoza wiązałaby się z przykrymi doświadczeniami. Nie ominą go z pewnością „boleść”, „frasunek”, „złe przygody”, „strachy”.


Niektórzy wiodą życie pełne uciech, z dnia na dzień, nie myślą o przyszłości, nie zastanawiają się nad realizacją wyższych potrzeb, prześlizgną się przez życie przyjemnie:
„Ty wszytki rzeczy ludzkie masz za fraszkę sobie,
     Jednaką myśl tak w szcześciu, jako i w żałobie
Zawżdy niesiesz; ty śmierci namniej sie nie boisz,
     Bezpieczną, nieodmienną, niepożytą stoisz”.


Żyjąc w zgodzie z mądrością wszystko jest fraszką, czyli błahostką, człowiek nie boi się szczęścia i żałoby, nie boi się śmierci. Mądrość jest bezpieczna, ponieważ nigdy się nie zmienia, nie ulega relatywności czy subiektywności, a jest zawsze jest tam, gdzie powinna się znaleźć.

Dla mądrości bogactwa nie stanowi złoto, lecz cechy charakteru i potrzeby człowieka:
„Ty bogactwa nie złotem, nie skarby wielkiemi,
     Ale dosytem mierzysz i przyrodzonemi
Potrzebami (…)”.

Mądrość potrafi pod złotym dachem znaleźć nędznika:
„(…) ty okiem swym nieuchronionym
     Nędznika upatrujesz pod dachem złoconym,
A uboższym nie zajźrzysz szcześliwego mienia
     Kto by jedno chciał słuchać twego upomnienia”.

Przytoczony fragment dowodzi prawdy, iż nie każdy bogaty człowiek jest mądry. Mądrość często jest domeną ludzi ubogich w skarby policzalne, to oni są prawdziwymi bogaczami, ponieważ cechuje ich umiejętność czerpania nauki ze swoich doświadczeń. Kochanowski poświęcił tej cesze także inny swój utwór, fraszkę „O mądrości”:

strona:    1    2    3  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Kochanowski Jan
Czego chcesz od nas, Panie (Pieśń XXV) - wiadomości wstępne
Czego chcesz od nas, Panie (Pieśń XXV) - interpretacja i analiza
Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX) - interpretacja
Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX) - analiza
Miło szaleć, kiedy czas po temu... (Pieśń XX) - interepretacja i analiza
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - kontekst
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - interpretacja
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - analiza
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - kontekst
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - analiza
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - interpretacja
Na lipę - kontekst
Na lipę - interpretacja i analiza
Wieczna Myśli (O żywocie ludzkim) - interpretacja i analiza
Na dom w Czarnolesie - kontekst
Na dom w Czarnolesie - interpretacja i analiza
O żywocie ludzkim (Fraszki to wszytko) - interpretacja i analiza
Do gór i lasów - interpretacja i analiza
Na swoje księgi - interpretacja i analiza
Do fraszek (Fraszki moje) - wiadomości wstępne
Do fraszek (Fraszki moje) - interpretacja i analiza
Raki - interpretacja i analiza
O kaznodziei - interpretacja i analiza
O Miłości - interpretacja i analiza
O doktorze Hiszpanie - interpretacja i analiza
Pieśń świętojańska o Sobótce - wiadomości wstępne
Pieśń świętojańska o Sobótce - interpretacja i analiza
Pieśń o spustoszeniu Podola (Pieśń V) - interpretacja i analiza
Treny - geneza, treść i konstrukcja
Tren I (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe...)
Tren IV (Zgwałciłaś, niepobożna śmierci, oczy moje...)
Tren VII (Nieszczęsne ochędóstwo, żałosne ubiory...)
Tren VIII (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim...)
Tren IX (Kupić by cię, Mądrości, za drogie pieniądze!...)
Tren X (Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała?...)
Tren XI (Fraszka cnota! - powiedział Brutus porażony...)
Tren XVIII (My, nieposłuszne, Panie, dzieci Twoje...)
Tren XIX (albo Sen)

Sęp-Szarzyński Mikołaj
Epitafium Rzymowi - kontekst
Epitafium Rzymowi - interpretacja i analiza
Sonet V. O nietrwałej miłości rzeczy świata tego - interpretacja i analiza
Sonet I. O krótkości i niepewności na świecie żywota człowieczego - interpretacja i analiza
Sonet III. O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem - interpretacja i analiza

Inne





Tagi: