Renesans | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Renesans

Pieśń o spustoszeniu Podola (Pieśń V) - interpretacja i analiza

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

Kilka słów wstępu

Nosząca numer „V” w tomie „Księgi wtóre”, pieśń Jana Kochanowskiego powszechnie jest znana pod opisowym i wiele mówiącym o poruszanym patriotycznym temacie tytułem „Pieśń o spustoszeniu Podola” (inny tytuł to: „Wieczna sromota i nienagrodzona”).

Opowiadający o skutkach najazdu na polskie ziemie narodu tatarskiego utwór został napisany około 1575 roku, a opublikowany w pośmiertnym zbiorze „Pieśni” z lat 1585-86.
Tezę o powstaniu działa dużo wcześniej przed jego upublicznieniem podtrzymuje badacz twórczości Kochanowskiego, Wiktor Weintraub, za dowód podając między innymi tekst innego poety:
„Ale powstać musiał [utwór] na gorąco w roku 1575, zaraz po wrześniowym najeździe tatarskim, i od razu musiał być rozpowszechniany, być może nawet jako drukowana ulotka, jak o tym świadczy wydany w roku 1575 debiut poetycki Macieja Stryjkowskiego, wiersz O wolności Korony Polskiej i W. Ks. Litewskiego, a o srogim zniewoleniu inszych królestw pod tyrańskim jarzmem tureckim, w swoim zakończeniu wyraźnie nawiązujący do pointy pieśni Kochanowskiego” (W. Weintraub, „Pieśń o spustoszeniu Podola. Ekspresja a polityka w poezji Jana Kochanowskiego. Pieśń V Ksiąg wtórych” [w:] B. Nadolski „Jan Kochanowski: Życie-Twórczość-Epoka”, Warszawa 1966, s. 3).


Czarnoleski twórca był zawsze bardzo precyzyjny w wyrażaniu swoich poglądów politycznych i nigdy nie ukrywał, iż jest miłośnikiem historii, zarówno tej polskiej, jak i europejskiej. Na polityczną genezę wielu dzieł Kochanowskiego – w tym i poruszającej wątek niewoli ponad 50 tysięcy jeńców (według kroniki Bielskiego) „Pieśni o spustoszeniu Podola”, w swoim opracowaniu twórczości poety wskazuje Teodor Farent: „Jako wysoki urzędnik królewskiego dworu pisarz miał świadomość problemów związanych z zarządzaniem państwem, rozumiał ciężar odpowiedzialności stojącej przed elitą władzy. Głęboki patriotyzm, który nakazywał mu nawoływać do obrony Polski w momencie zewnętrznego zagrożenia był zarazem źródłem poważnego zatroskania o losy kraju w momentach wewnętrznych kryzysów. Kochanowski uważał, że władza jest nie tyle przywilejem, co dodatkowym obowiązkiem. Od króla i arystokratów trzymających ster państwa domagał się, by interesy narodowe stawiali przed własnymi korzyściami i ambicjami” (T. Farent, „Fraszki, pieśni, treny Jana Kochanowskiego”, „Biblioteczka opracowań”, Lublin). Utwór Kochanowskiego doczekał się wielu odwołań w tekstach innych poetów,


Wiktor Weintraub badacz twórczości Jana z Czarnolasu, wspomina w swoim opracowaniu: „(…) ten właśnie wiersz Kochanowskiego należał do szczególnie w staropolszczyźnie popularnych, o czym świadczą jego naśladownictwa, począwszy od (…) lamentacji Macieja Stryjkowskiego już w roku 1575, aż po – o bez mała wiek późniejszą – okolicznościową pieśń opłakującą zdobycie przez Turków w roku 1672 Kamieńca Podolskiego. Zwycięstwo hetmana Stanisława Koniecpolskiego nad Turkami w roku 1633 opiewał Maciej Sarbiewski w łacińskim epinicion, które, jak już zapowiada jego tytuł Palinodia od parodiam Joannis Kochanoovii, jest konsekwentnym przeciwstawieniem pieśni Kochanowskiego i przez to stanowi klasyczny przykład skomplikowanego, zakładającego tak naśladownictwo, jak i opozycję, stosunku poety barokowego do renesansowego dziedzictwa” (W. Weintraub, dz. cyt).


Interpretacja

„Istnieje jednak w polskiej twórczości Kochanowskiego wiersz, który jest (…) bezpośrednią ekspresją gwałtownych uczuć. Jest to jedna z Pieśni, piąta drugiej księgi, potocznie zwana Pieśnią o spustoszeniu Podola przez Tatarów” – fragment tekstu Wiktora Weintrauba umieszczonego w rozdziale „Pieśń o spustoszeniu Podola. Ekspresja a polityka w poezji Jana Kochanowskiego. Pieśń V Ksiąg wtórych”, zamieszczonego w opracowaniu Bronisława Nadolskiego „Jan Kochanowski: Życie-Twórczość-Epoka” (Warszawa 1966).


strona:    1    2    3    4    5    6  




Baza studiów
Kim chcesz zostać?

Zobacz inne artykuły:

Kochanowski Jan
Czego chcesz od nas, Panie (Pieśń XXV) - wiadomości wstępne
Czego chcesz od nas, Panie (Pieśń XXV) - interpretacja i analiza
Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX) - interpretacja
Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX) - analiza
Miło szaleć, kiedy czas po temu... (Pieśń XX) - interepretacja i analiza
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - kontekst
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - interpretacja
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - analiza
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - kontekst
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - analiza
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - interpretacja
Na lipę - kontekst
Na lipę - interpretacja i analiza
Wieczna Myśli (O żywocie ludzkim) - interpretacja i analiza
Na dom w Czarnolesie - kontekst
Na dom w Czarnolesie - interpretacja i analiza
O żywocie ludzkim (Fraszki to wszytko) - interpretacja i analiza
Do gór i lasów - interpretacja i analiza
Na swoje księgi - interpretacja i analiza
Do fraszek (Fraszki moje) - wiadomości wstępne
Do fraszek (Fraszki moje) - interpretacja i analiza
Raki - interpretacja i analiza
O kaznodziei - interpretacja i analiza
O Miłości - interpretacja i analiza
O doktorze Hiszpanie - interpretacja i analiza
Pieśń świętojańska o Sobótce - wiadomości wstępne
Pieśń świętojańska o Sobótce - interpretacja i analiza
Pieśń o spustoszeniu Podola (Pieśń V) - interpretacja i analiza
Treny - geneza, treść i konstrukcja
Tren I (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe...)
Tren IV (Zgwałciłaś, niepobożna śmierci, oczy moje...)
Tren VII (Nieszczęsne ochędóstwo, żałosne ubiory...)
Tren VIII (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim...)
Tren IX (Kupić by cię, Mądrości, za drogie pieniądze!...)
Tren X (Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała?...)
Tren XI (Fraszka cnota! - powiedział Brutus porażony...)
Tren XVIII (My, nieposłuszne, Panie, dzieci Twoje...)
Tren XIX (albo Sen)

Sęp-Szarzyński Mikołaj
Epitafium Rzymowi - kontekst
Epitafium Rzymowi - interpretacja i analiza
Sonet V. O nietrwałej miłości rzeczy świata tego - interpretacja i analiza
Sonet I. O krótkości i niepewności na świecie żywota człowieczego - interpretacja i analiza
Sonet III. O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem - interpretacja i analiza

Inne





Tagi: