Renesans | inne lektury | kontakt | reklama | studia
   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Renesans

Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX) - interpretacja

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

„Pieśń IX” Jana Kochanowskiego, znana także pod tytułem „Chcemy sobie być radzi” należy do utworów nawiązujących do filozofii epikurejskiej i stoickiej oraz jest dowodem na czerpanie inspiracji przez renesansowego poetę z dorobku twórców antycznych.
Jerzy Ziomek wspomina: „Kochanowski podpisywał się po łacinie Cochanovius. Pretensjonalności unikał i gdy tłumaczył psalmy Dawida, to nigdy Boga nie nazywał Jowiszem, choć tak czynił ceniony przezeń, wybitny humanista szkocki, autor łacińskiej parafrazy psałterza, Buchanan. Dla Kochanowskiego antyk był punktem odniesienia jako system wartości, ale nie jako rekwizytornia i garderoba. Ten system wartości jest wzorem w poezji czarnoleskiej nie tyle do naśladowania, ile do współzawodnictwa. Antyku nie wystarczy naśladować – to dla Kochanowskiego zadanie zbyt banalne. Z antykiem trzeba się zmierzyć. Kiedy Kochanowski powie Safo słowieńska, to nie dla ozdobnika, ale z nadzieją, tak boleśnie poniechaną, na powtórzenie sukcesu Safony” (J. Ziomek, „Niezwykłe i nie leda pióro” [w:] „Jan Kochanowski. Interpretacje”, pod red. Jana Błońskiego, Kraków 1989, str 95–107).


Interpretacja

W „Pieśni IX”, znanej również pod tytułem „Chcemy sobie być radzi” Jan Kochanowski podnosi popularny w swym poetyckim dorobku motyw szczęścia oraz rozmaitych dróg do niego prowadzących.

Utwór rozpoczyna się retorycznym pytaniem, stanowiącym także jego tytuł. Podmiot liryczny zwraca się do „pana”, aby rozkazał swojej „czeladzi” bogate zastawienie stołu i oddanie się radosnej zabawie. Pierwsza strofa jest zatem poetyckim zapisem idei propagowanej przez Epikura, starożytnego filozofa, kojarzonego przede wszystkim z hasłem „carpe diem”, czyli „chwytaj dzień”, propagującego utożsamianie szczęścia z oddawaniem się rozmaitym przyjemnościom oraz stawianie wyżej teraźniejszości niż przyszłości.

Wracając do dzieła „ojca polskiej poezji”, skierowanie słów podmiotu do „pana” oraz wspomnienie o „czeladzi” można interpretować jako próbę dialogu człowieka z Bogiem. Idąc za wywodem autora słów, jeśli ludzie pragną szczęścia, powinni zacząć szukać go w prozaicznych przyjemnościach, takich jak jedzenie, picie, wspólne biesiadowanie:
„Chcemy sobie być radzi?
Rozkaż, panie, czeladzi,
Niechaj na stół dobrego wina przynaszają,
A przy tym w złote gęśli albo w lutnią grają”.


Jedną z najbardziej charakterystycznych cech szczęścia jest jego ulotność. Dlatego nie można oglądać się na przeszłość czy martwić zbytnio o przyszłość, lecz wykorzystywać czas na zabawę i uciechy.

Kolejna zwrotka odsłania nowe poglądy podmiotu na zasmakowanie szczęścia oraz rozmyślania nad sensem i celowością ludzkich starań i myśli. Po utrzymanej w nieco „zabawowym” tonie pierwszej części, druga wprowadza pewien dysonans nastrojowy, wynikający z próby połączenia elementów kilku pozornie sprzecznych filozofii:
„Kto tak mądry, że zgadnie,
Co nań jutro przypadnie?
Sam Bóg wie przyszłe rzeczy, a śmieje się z nieba,
Kiedy się człowiek troszcze więcej, niźli trzeba”.

Żaden człowiek nie posiada daru przewidywania przyszłości, tę zdolność ma jedynie Bóg. Z tego powodu ludzie nie powinni niepotrzebnie zadręczać się tym, na co nie mają wpływu. Nie liczy się jutro, ważny jest tylko dzień dzisiejszy. Widząc niepotrzebne miotanie się człowieka, Stwórca kwituje takie zachowanie uśmiechem – litości, pobłażania bądź lekkiego niedowierzania.

W trzeciej części podmiot liryczny zwraca się bezpośrednio do człowieka, którego los jest całkowicie uzależniony od Fortuny:
„Szafuj gotowym bacznie!
Ostatek, jako zacznie,
Tak Fortuna niech kona: raczy li łaskawie,


strona:    1    2    3  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteœ gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Kochanowski Jan
Czego chcesz od nas, Panie (Pieśń XXV) - wiadomości wstępne
Czego chcesz od nas, Panie (Pieśń XXV) - interpretacja i analiza
Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX) - interpretacja
Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX) - analiza
Miło szaleć, kiedy czas po temu... (Pieśń XX) - interepretacja i analiza
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - kontekst
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - interpretacja
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - analiza
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - kontekst
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - analiza
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - interpretacja
Na lipę - kontekst
Na lipę - interpretacja i analiza
Wieczna Myśli (O żywocie ludzkim) - interpretacja i analiza
Na dom w Czarnolesie - kontekst
Na dom w Czarnolesie - interpretacja i analiza
O żywocie ludzkim (Fraszki to wszytko) - interpretacja i analiza
Do gór i lasów - interpretacja i analiza
Na swoje księgi - interpretacja i analiza
Do fraszek (Fraszki moje) - wiadomości wstępne
Do fraszek (Fraszki moje) - interpretacja i analiza
Raki - interpretacja i analiza
O kaznodziei - interpretacja i analiza
O Miłości - interpretacja i analiza
O doktorze Hiszpanie - interpretacja i analiza
Pieśń świętojańska o Sobótce - wiadomości wstępne
Pieśń świętojańska o Sobótce - interpretacja i analiza
Pieśń o spustoszeniu Podola (Pieśń V) - interpretacja i analiza
Treny - geneza, treść i konstrukcja
Tren I (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe...)
Tren IV (Zgwałciłaś, niepobożna śmierci, oczy moje...)
Tren VII (Nieszczęsne ochędóstwo, żałosne ubiory...)
Tren VIII (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim...)
Tren IX (Kupić by cię, Mądrości, za drogie pieniądze!...)
Tren X (Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała?...)
Tren XI (Fraszka cnota! - powiedział Brutus porażony...)
Tren XVIII (My, nieposłuszne, Panie, dzieci Twoje...)
Tren XIX (albo Sen)

Sęp-Szarzyński Mikołaj
Epitafium Rzymowi - kontekst
Epitafium Rzymowi - interpretacja i analiza
Sonet V. O nietrwałej miłości rzeczy świata tego - interpretacja i analiza
Sonet I. O krótkości i niepewności na świecie żywota człowieczego - interpretacja i analiza
Sonet III. O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem - interpretacja i analiza

Inne





Tagi: