Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - analiza ostatnidzwonek.pl
      Renesans | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Renesans

Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - analiza

Utwór Jana Kochanowskiego „Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony...”, znany także jako „Pieśń XXIV” czy renesansowa parafraza słynnego utworu Horacego „Exegi monumentum” („Wybudowałem pomnik trwalszy niż ze spiżu?”), potwierdza słuszność tezy o nazywaniu poety z Czarnolasu polskim horacjanistą.
„Kochanowski jako horacjanista bowiem to nie tylko ten, kto wyznaje etykę umiaru i poprzestawania na małym, to nie tylko translator, który dla metrum horacjańskiego szuka odpowiednika w stworzonym przez siebie samego systemie polskiej weryfikacji sylabicznej, to jedno i drugie zarazem, i jeszcze trzecie, najważniejsze horacjanizm Kochanowskiego to nade wszystko koncepcja poety oraz rola poety obdarzonego sławą, która zapewnia nieśmiertelność” (Jerzy Ziomek, „Niezwykłe i nie leda pióro” [w:] „Jan Kochanowski. Interpretacje”, pod red. Jana Błońskiego, Kraków 1989, str 95–107).

Utwór ma budowę regularną. Składa się z sześciu czterowersowych zwrotek napisanych trzynastozgłoskowcem, ze średniówką po siódmej sylabie. Z racji przemyślanej konstrukcji „Pieśń XXIV” może być analizowana jako wzór renesansowego wiersza sylabicznego, czyli realizującego zasady regularnego systemu wersyfikacyjnego, którego prekursorem nazywany był Kochanowski:
„Konstantami wersyfikacyjnymi tego systemu są: l. stała liczba sylab w poszczególnych wersach; 2. średniówka w wersach dłuższych niż 8-zgłoskowe; 3. stały akcent paroksytoniczny [padający na sylabę przedostatnią] w klauzuli [końcowy odcinek wersu] każdego wersu oraz prawie stały akcent paroksytoniczny przed średniówką. [...] Najczęściej uprawianymi formatami sylabowca są 8-zgłoskowiec, 11-zgłoskowiec (5+6) i l3-zgłoskowiec (7+6). [...] Sylabizm jest pierwszym regularnym systemem wersyfikacyjnym w poezji polskiej. W klarownej i całkowicie dojrzałej postaci ujawnił się w twórczości J. Kochanowskiego; uprawiany przez wszystkich klasyków polskiej poezji, zachował żywotność i poetycką atrakcyjność aż po dzień dzisiejszy” (M. Głowiński, T. Kostkiewiczowa, A. Okopień-Sławińska, J. Sławiński, „Słownik terminów literackich” pod red. J. Sławińskiego, Wrocław 1988, s. 356).


Kochanowski sięgnął po rymy o układzie AABB, np. „goleni” – „mieni”, „puszczają” – „wyrastają”).
Zastosowane środki stylistyczne podkreślają oryginalność i niepowtarzalność dzieł erudyty z Czarnolasu. Wśród najważniejszych wymienić należy przede wszystkim:
  • wykrzyknienie: „I głosem żałobliwym żołtarzów śpiewanych!”;

  • epitety, np. „czarnymi odnogami”, „głęboki strumień”

  • anaforę: „Już mi skóra chropawa padnie na goleni, / Już mi w ptaka białego wierzch się głowy mieni”;

  • metafory, np. „(...) nie umrę ani mię czarnymi / Styks niewesoła zamknie odnogami swymi” - nieśmiertelność artysty, „Już mi skóra chropawa padnie na goleni, / Już mi w ptaka białego wierzch się głowy mieni” - zamiana w ptaka, czyli symbol poezji;

  • hiperbolę, obrazującą nieograniczony zasięg poezji Kochanowskiego: „Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony / Polecę precz, poeta, ze dwojej złożony / Natury”;

  • apostrofę do Piotra Myszkowskiego, przyjaciela i mecenasa autora pieśni, podkreślającą szacunek i wdzięczność Kochanowskiego do swego duchowego przewodnika: „Mój Myszkowski”;

  • rozkaźnik, dotyczący pogrzebu artysty, a raczej zrezygnowania z wszelkich ceremonii:
    „Niech przy próznym pogrzebie żadne narzekanie,
    Żaden lament nie będzie ani uskarżanie:
    Świec i dzwonów zaniechaj, i mar drogo słanych,
    I głosem żałobliwym żołtarzów spiewanych!”,

  • przerzutnie, zwracające uwagę czytelnika na postrzeganie samego siebie przez podmiot, np. „Polecę precz, poeta, ze dwojej złożony / Natury”.


strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Zobacz inne artykuły:

Kochanowski Jan
Czego chcesz od nas, Panie (Pieśń XXV) - interpretacja i analiza
Czego chcesz od nas, Panie (Pieśń XXV) - wiadomości wstępne
Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX) - analiza
Chcemy sobie być radzi (Pieśń IX) - interpretacja
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - kontekst
Tren IX (Kupić by cię, Mądrości, za drogie pieniądze!...)
Miło szaleć, kiedy czas po temu... (Pieśń XX) - interepretacja i analiza
Tren VIII (Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim...)
Tren VII (Nieszczęsne ochędóstwo, żałosne ubiory...)
Tren IV (Zgwałciłaś, niepobożna śmierci, oczy moje...)
Tren I (Wszytki płacze, wszytki łzy Heraklitowe...)
Treny - geneza, treść i konstrukcja
Pieśń o spustoszeniu Podola (Pieśń V) - interpretacja i analiza
Pieśń świętojańska o Sobótce - interpretacja i analiza
Pieśń świętojańska o Sobótce - wiadomości wstępne
O doktorze Hiszpanie - interpretacja i analiza
O Miłości - interpretacja i analiza
O kaznodziei - interpretacja i analiza
Raki - interpretacja i analiza
Do fraszek (Fraszki moje) - interpretacja i analiza
Do fraszek (Fraszki moje) - wiadomości wstępne
Na swoje księgi - interpretacja i analiza
Do gór i lasów - interpretacja i analiza
O żywocie ludzkim (Fraszki to wszytko) - interpretacja i analiza
Na dom w Czarnolesie - interpretacja i analiza
Na dom w Czarnolesie - kontekst
Wieczna Myśli (O żywocie ludzkim) - interpretacja i analiza
Na lipę - interpretacja i analiza
Na lipę - kontekst
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - interpretacja
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - analiza
Tren XIX (albo Sen)
Jest kto, co by wzgardziwszy... (Pieśń XIX) - kontekst
Tren XVIII (My, nieposłuszne, Panie, dzieci Twoje...)
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - analiza
Tren XI (Fraszka cnota! - powiedział Brutus porażony...)
Niezwykłym i nie leda piórem opatrzony... (Pieśń XXIV) - interpretacja
Tren X (Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała?...)

Sęp-Szarzyński Mikołaj
Epitafium Rzymowi - interpretacja i analiza
Epitafium Rzymowi - kontekst
Sonet III. O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem - interpretacja i analiza
Sonet I. O krótkości i niepewności na świecie żywota człowieczego - interpretacja i analiza
Sonet V. O nietrwałej miłości rzeczy świata tego - interpretacja i analiza

Inne





Tagi: